Yazdır
PDF

Renkler

Administrator tarafından yazıldı. on .

Renkler komplemanterleri ve karakteristik özellikleri
Kırmızı ile turkuaz komplemanterdir. Kırmızı en güçlü renklerden biridir. Hareketlilik ve enerji sağlar. Turkuaz mavi ve yeşilin karışımından oluşur. Eğitici arındıran bir enerjisi vardır. Sarı ile mor (ve mor aile renkleri; eflatun menekşe lila gibi) komplemanterdir. Sarı tetikleyici bir renktir. Güneşin rengidir ve gençlik aşılar. Özellikle ders çalışan öğrencilere öneririm. Zekanın çalışmasına yardımcı olur ve pratik çalışmayı sağlar. Yalnız çok kuvvetlidir ve mutlaka komplemanteri ile beraber kullanılmalıdır. Mor ise aynı şekilde koyu tonlarından kaçılması gereken bir renktir. Morun koyu tonları psikolojinin zorlanmasına hayal gücünün çok artmasına ve kişinin düşünce dehlizlerine sürüklenmesine sebep olabilir. Ama özellikle lila uyku getirir.

Mavi ve turuncu komplemanterdir. Benim en sevdiğim ikillidir çünkü birbirini tam anlamıyla tamamlar. Mavi mantığa sürükler. Dinlendirici iyileştirici, sakinleştirici etki sağlar. Turuncu ise neşelendirir, duygusallığa yöneltir. Ve son ikilimiz yeşil ve macenta (fuşya ve pembe) ikilisi. (Bazı renkbilimcilere göre yeşil ile kırmızıda birbirlerini tamamlar) Yeşil denge huzur ve güven aşılar. Kişiye dinginlik verir ve kişinin yeşilin bulunduğu ortamda uzun süre rahatça oturduğu denenmiştir. Pembe ise hassas duyguları ön plana çıkarır.

Renk Kontrastları
Birbirine kıyasla belirgin olarak ayrılan durumlara kontrast (zıtlık) denir: Küçük-büyük, siyah-beyaz, sıcak-soğuk, uzun-kısa, kalın-ince gibi. Gözümüz kıyaslama yoluyla algılayarak, durumları değerlendirir. Renk etkileri de buna bağlı olarak zayıflar yada güçlenirler.

Yalın renk kontrastı
Koyu açık kontrastı
Soğuk-sıcak kontrastı
Komplemanter kontrastı
Simultan kontrastı
Nitelik kontrastı
Nicelik kontrastı

2.3.7.1. Yalın Renk Kontrastı: Yedi kontrast içerisinde en kolay olanıdır. Renklerin değerleri değiştirilmeden olduğu gibi kullanılır. En az üç rengin kullanılması gerekir. Nasıl ki siyah beyaz en zıt koyu açık ilişkisine sahipse, sarı kırmızı mavi (üç ana renk) de en güçlü renk kontrastıdır. Yalın renk kontrastı bu üç ana renkten uzaklaştıkça zıtlık ilişkileri de zayıflar. Örneğin; yeşil-turuncu-mor ana renklere göre daha az etkilidir.

Renk kontrastı renk dairesindeki renklerin en saf şekillerini kullanarak oluşturulabilir. İki renk ile bir kontrast yaratırken örneğin karşı karşıya gelen iki renk kullanılabilir. Mor/Sarı en basit diadlardan biridir. Triadlar renk halkasından eşkenar bir üçgen oluşturacak şekilde seçilebilir. Ressamların en çok sevdiği sarı/kırmızı/mavi bu şekilde oluşturulmuş güçlü bir triaddır. İkiz kenar üçgenlerin etkileri daha çok diadlara yakındır. Ayrıca kare kullanarak üç farklı tetrad yaratmak mümkündür. Yalın renk kontrastı dekoratif etki de uyandırır. Bu tür kontrast halk giysilerinde, örgü işlerinde, seramiklerde, vitraylarda sıkça rastlanmaktadır.

2.3.7.2. Koyu – Açık Kontrastı: Karanlık ve aydınlık gibi koyu-açık da zıtlığın uç noktasıdır. Siyah ve beyazın ara değerleri olan grilerle oldukça duyarlı bir göze sahip olmak gerekir. Her renge uyum gösteren saf grinin önemli bir özelliği de yanındaki renkler ile olan eş zamanlı (simultan) ilişkiler nedeniyle, tamamlayıcı (komplemanter) renk etkisine dönüşebilmesidir.

Örneğin mavi yanında turuncu etkisi oluşturur(yada tam tersi). Nötr olan griler, yanlarındaki renklere göre değişik karakter kazanırlar. Ayrıca renkleri yumuşatıcı etkilerinden dolayı da uzlaşmayan renkler arasında bağlayıcı bir köprü işlevi görerek bütünlüğü sağlarlar. Gri, siyah ve beyazdan elde edilebileceği gibi sarı-kırmızı-mavinin karışımına beyaz eklenerek de elde edilebilir.

Beyaz gözdeki koni ve basillerin en şiddetli uyarılma, siyah ise dinlenme halidir. Grinin tonları ve tüm renkler, siyah ve beyaz arasında yer alır. Açıklık/koyuluk kontrastı grinin tonlarında kullanılabileceği gibi renklide de açık ve koyu renkler tarzında kullanılabilir.

2.3.7.3. Soğuk – Sıcak Kontrastı: Renkler görsel olarak 3-4ºC ye varan sıcaklık soğukluk duygusu uyandırmaktadır. Bir araştırmaya göre, mavi yeşil bir mekanda kişiler 15ºC de üşüdüklerini hissederken, kırmızı turuncu bir mekanda 11-12ºC de üşüdükleri duygusuna kapılmışlardır. Sıcak/soğuk kontrastını bazı kelimelerin uyandırdığı duygularda görebiliriz. Gölge/Aydınlık, Şeffaf/Mat, Semavi/Dünyevi, Uzak/Yakın, Buzul/Çöl, Islak/Kuru vs. Sıcak soğuk kontrastı kullanılarak çok güçlü duygular elde edilebilir. Mavi- yeşilin kan dolaşımını yavaşlattığı, kırmızı-turuncunun ise (belirli bir süre de olsa) hızlandırdığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

İkinci bir araştırma da benzer sonuçlar vermiştir. Bir yarış atı ahırının yarısı maviye öteki yarısı da kırmızı turuncuya boyanmıştır. Mavi bölümdeki atların yarış sonrasında daha kısa sürede sakinleştikleri, öteki bölümün ise daha geç sakinleştikleri saptanır. Ayrıca mavi bölümde sinek görülmemesine karşın, öteki odada bir çok sineğe rastlanmıştır. İki deney de iç mekanlar için soğuk-sıcak kontrastının önemini belirtmektedir. Özellikle de renk terapisi(iyileştirmesi) yapılan hastanelerde.

Renk çemberine baktığımızda en açık rengin sarı en koyu rengin ise mor olduğunu görürüz. Her ikisi de soğuk sıcak kontrastının kutuplarıdır. Bir uçta sarı ötekinde mor. Dikkat edildiğinde soğuk sıcak kontrastı başka zıtlıkları çağrıştıran özelliklere de sahiptir. Soğuk-sıcak, gölgeli-güneşli, saydam-mat, dinlendirici-uyandırıcı, seyrek-sık, göksel-yersel, uzak-yakın, hafif-ağır, nemli-kuru. Fiziksel bir kural olarak bilindiği gibi, hava tabakasının etkisi ile uzaktaki nesnelerin renkleri daha soğuk etkiye sahiptir. Uzaktaki dağların mavi yada mor görünmesi gibi.

2.3.7.4. Komplemanter Kontrast: Karışımından gri siyah elde edilen iki boyanın renkleri birbirlerinin komplemanteridir, tamamlayıcısıdır. İki renkli ışığın karışımından beyaz elde ediliyorsa buna da komplemanter denir. Örneğin kırmızı ve yeşil boyalar karıştırıldığında gri-siyah ama kırmızı ve yeşil ışık karıştırıldığında beyaz elde edilir. Komplemanter renklerin ilginç özellikleri vardır. Bir yandan birbirlerinin karşıtı olarak birbirlerini aydınlatırlar (şiddetlendirirler), öte yandan birleştiklerinde birbirlerini yok ederler (nötrleştirirler, grileştirirler).

Her komplemanter kontrast aynı zamanda koyu açık kontrastıdır. Komplemanter renklerin karışımından gri elde edildiği önceden belirtilmişti. Komplemanter renklerin bu özelliğinden yararlanan “puantilistler”(pointiliste- noktalama yöntemiyle resim yapan sanatçılara denir) bu renkleri yan yana kullanarak izleyicinin göz önünde gri etkisi uyandırmak istemişlerdir. 2.3.7.5. Simultan Kontrast (yada Eş Zamanlı Çağrışım Kontrastı): Simultan kontrastın oluşması renklerin komplemanter ilişkisi yasasına bağlıdır. Durumu bir deneyle açıklamaya çalışalım:

Saf kırmızı bir yüzey üzerine siyah bir kare yerleştirelim. Üzerine aydınger kağıdı (yada yarı saydam bir kağıt) kapattığımızda, siyah karenin yeşilimsi bir etki uyandırdığını görürüz. İşte gözümüzün gerçekte var olmayan yeşili görmesi yani aynı anda kırmızının tamamlayıcısı olan yeşili çağırması simultan (eş zamanlı) kontrast olarak adlandırılmaktadır.

2.3.7.6. Nitelik Kontrastı: Rengin niteliği; saflık ve doygunluk derecesi demektir. Nitelik kontrastı, parlak renklerle, aynı rengin nötrleştirilmiş (renk şiddeti kırılmış) tonlarının yan yana gelmesi ile oluşur. Rengin şiddeti; beyazla, griyle, komplemanteri ile karıştırılarak azaltılabilir. Parlak renklerle yan yana duran renkliliği kırılmış –grileştirilmiş- renkler birbiri üzerine yumuşatıcı bir etki oluştururlar. Özellikle gri bir yüzey üzerinde yer alan parlak renkler biraz kaybederken gri canlı bir etki kazanır.

2.3.7.7. Nicelik Kontrastı: Nicelik kontrastı renklerin kapladığı alanların büyüklük küçüklükleri ile ilgilidir. Bu kontrasta iki öğe renklerin etki gücünü belirleyici rol oynar; rengin ışıklılık derecesi (şiddeti) ve kapladığı yüzeyin büyüklük küçüklüğü. Bir rengin ötekine göre ışıklık derecesini ayırt edebilmek için kıyaslanacak renkler saf bir gri zemin üzerinde yan yana konularak kontrolü yapılır. Eğitilmiş bir göz aradaki farkı hemen ayırt edebilecektir. Nicelik kontrastına oranların dengesi de denilebilir.

Koyu bir elbisedeki parlak yaka iğnesinin dengeyi sağlaması gibi. Kuşkusuz burada koyu-açık ilişkisi de önemli bir rol oynamaktadır. Koyu bir zemindeki küçücük bir sarı noktanın patlayıcı etkisini, açık bir zemin üzerindeki kocaman bir sarı leke ile ancak dengeleyebiliriz. Sonuç olarak burada hiçbir rengin ötekinden daha çok ön plana çıkmadığı bir durum söz konusudur.

Renklere göstermiş olduğunuz duyarlılık için teşekkür ederim.

Yorumlar  

 
#1 nur 06-07-2009 15:28
bir üç harfli bulamadım rengi
Alıntı
 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

dekorasyon
dekorasyon
dekorasyon
dekorasyon
dekorasyon
dekorasyon
dekorasyon
dekorasyon